Als werkgever wil je zwangere werkneemsters goed ondersteunen, maar welke rechten hebben zij precies en wat zijn jouw verplichtingen? Van het zwangerschapsverlof tot de WAZO-uitkering, van ontslagbescherming tot ziekte tijdens zwangerschap: in dit artikel lees je alles wat je als HR-professional moet weten. Je krijgt praktische handvatten om het zwangerschapstraject goed te begeleiden en juridische valkuilen te vermijden.
Wat is zwangerschapsverlof?
Zwangerschapsverlof, ook wel bevallingsverlof genoemd, is een wettelijk recht voor zwangere werkneemsters. De regeling is vastgelegd in de Wet arbeid en zorg (WAZO). Het verlof bestaat uit twee delen: zwangerschapsverlof vóór de bevalling en bevallingsverlof ná de bevalling.
Duur van zwangerschapsverlof
In totaal heeft een zwangere werkneemster recht op minimaal 16 weken zwangerschaps- en bevallingsverlof. Dit verlof is als volgt verdeeld:
- 4 tot 6 weken vóór de vermoedelijke bevallingsdatum (zwangerschapsverlof)
- Minimaal 10 weken ná de bevalling (bevallingsverlof)
Het zwangerschapsverlof begint uiterlijk 4 weken voor de vermoedelijke bevallingsdatum, maar de werkneemster mag ervoor kiezen om het verlof al 6 weken van tevoren te laten starten. Bij een meerlingzwangerschap (bijvoorbeeld een tweeling) mag het zwangerschapsverlof zelfs 10 weken voor de bevalling ingaan.
Verlenging bij ziekenhuisopname
Als het kind tijdens het bevallingsverlof in het ziekenhuis wordt opgenomen, kan het verlof worden verlengd met maximaal 10 weken. Dit geeft de moeder de mogelijkheid om meer tijd met haar kind door te brengen zodra het kind naar huis mag.
Kosten van zwangerschapsverlof
Tijdens het zwangerschaps- en bevallingsverlof heeft de werkneemster recht op een uitkering via de Wet arbeid en zorg (WAZO). Deze uitkering wordt verzorgd door het UWV en bedraagt 100% van het dagloon, tot het maximumdagloon.
Maximumdagloon 2026
In 2026 bedraagt het maximumdagloon €283,23 per dag. Dit betekent dat de uitkering voor werkneemsters met een hoger loon wordt afgetopt op dit bedrag. Werkgevers kunnen ervoor kiezen om bovenwettelijk door te betalen als dit is vastgelegd in de cao of arbeidsovereenkomst.
Wie betaalt de uitkering?
De WAZO-uitkering wordt door het UWV betaald. De werkneemster vraagt de uitkering zelf aan bij het UWV, maar jij als werkgever moet tijdig de benodigde gegevens aanleveren. Zorg ervoor dat de loongegevens correct en actueel zijn, zodat de uitkering zonder problemen kan worden toegekend.
Ontslagbescherming tijdens zwangerschap
Een van de belangrijkste rechten van een zwangere werkneemster is de ontslagbescherming. De werkgever mag de arbeidsovereenkomst niet opzeggen tijdens de zwangerschap, het zwangerschaps- en bevallingsverlof, en gedurende zes weken na werkhervatting na het bevallingsverlof.
Wanneer geldt de bescherming?
De ontslagbescherming geldt vanaf het moment dat de werkgever op de hoogte is van de zwangerschap. De werkgever kan een verklaring van een arts of verloskundige verlangen om de zwangerschap te staven. De bescherming geldt ook bij ziekte die voortvloeit uit de zwangerschap of bevalling.
Uitzonderingen
Er zijn enkele uitzonderingen op het opzegverbod. Ontslag tijdens zwangerschap is bijvoorbeeld mogelijk bij ernstig verwijtbaar handelen van de werkneemster, of wanneer het bedrijf volledig wordt beëindigd. In deze gevallen moet de werkgever wel toestemming vragen aan het UWV of een ontbinding aanvragen bij de kantonrechter.
Ziekte tijdens zwangerschap
Wat gebeurt er als een werkneemster ziek wordt tijdens haar zwangerschap? Dit is een vraag die veel werkgevers bezighoudt. Het antwoord hangt af van wanneer de ziekte optreedt en of deze gerelateerd is aan de zwangerschap.
Ziekte vóór het zwangerschapsverlof
Als een werkneemster ziek wordt door haar zwangerschap voordat het zwangerschapsverlof is ingegaan, gelden de reguliere regels voor ziekteverlof. Dit betekent dat je als werkgever verplicht bent om het loon door te betalen gedurende de eerste twee ziektejaren, zoals vastgelegd in artikel 7:629 BW.
Een belangrijk punt: ziekteperiodes die verband houden met zwangerschap of bevalling worden niet meegerekend in de maximale termijn van twee jaar voor loondoorbetaling. Dit betekent dat zwangerschap gerelateerde ziekte geen invloed heeft op de 104-weken-termijn voor andere ziektes.
Samenloop met zwangerschapsverlof
Ziekteperiodes die direct voorafgaan aan het zwangerschapsverlof of daarop aansluiten, worden als een aaneengesloten periode beschouwd, tenzij de ziekte niet voortvloeit uit dezelfde oorzaak. Dit heeft vooral betekenis voor de re-integratieverplichtingen die gelden bij langdurige ziekte.
Verplichtingen van de werkgever
Als werkgever heb je een aantal verplichtingen zodra een werkneemster haar zwangerschap meldt. Deze verplichtingen zijn vastgelegd in de Arbeidsomstandighedenwet en hebben als doel om de werkneemster en haar ongeboren kind te beschermen.
Risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E)
Je moet als werkgever beoordelen of de werkzaamheden van de zwangere werkneemster risico’s met zich meebrengen voor haar of het ongeboren kind. Dit doe je aan de hand van de RI&E. Zijn er risico’s? Dan moet je maatregelen nemen om deze te beperken.
Denk aan risico’s zoals:
- Zwaar fysiek werk (tillen, bukken, lang staan)
- Blootstelling aan gevaarlijke stoffen
- Lange of onregelmatige werktijden
- Hoge werkdruk of stress
Aanpassing werkplek en taken
Als er risico’s zijn, moet je de werkplek, werktijden of taken aanpassen. Dit kan betekenen dat de werkneemster minder uren werkt, andere taken krijgt, of dat haar werkplek ergonomisch wordt aangepast. Wat als aanpassing niet mogelijk is? In dat geval moet je de werkneemster vrijstellen van werk, met behoud van loon.
Vakantieopbouw tijdens verlof
Tijdens het zwangerschaps- en bevallingsverlof blijft de werkneemster vakantiedagen opbouwen. Deze periodes worden beschouwd als arbeidstijd in het kader van vakantieopbouw. De opgebouwde vakantiedagen kunnen na terugkeer worden opgenomen.
Partner verlof: wat mag de partner opnemen?
Naast het zwangerschapsverlof voor de moeder, heeft ook de partner recht op verlof rondom de geboorte van het kind. Dit verlof bestaat uit twee onderdelen:
Kraamverlof
De partner heeft recht op één week kraamverlof direct rondom de geboorte, met behoud van loon. Dit verlof moet worden opgenomen binnen vier weken na de bevalling.
Aanvullend geboorteverlof
Daarnaast heeft de partner recht op maximaal vijf keer de arbeidsduur per week (bijvoorbeeld bij een fulltime dienstverband van 40 uur: 5 x 40 = 200 uur geboorteverlof). Dit verlof kan binnen zes maanden na de geboorte worden opgenomen. De partner ontvangt hiervoor een uitkering van 70% van het loon via het UWV.
Terugkeer na zwangerschapsverlof
Na afloop van het bevallingsverlof heeft de werkneemster recht op terugkeer in haar oorspronkelijke functie of een gelijkwaardige functie onder niet minder gunstige voorwaarden. Dit betekent dat je als werkgever de werkneemster niet mag benadelen vanwege het feit dat zij zwangerschapsverlof heeft opgenomen.
Behoud van rechten
Tijdens het verlof behoudt de werkneemster alle opgebouwde rechten en arbeidsvoorwaarden. Dit omvat onder meer:
- Vakantieopbouw
- Pensioenopbouw (afhankelijk van pensioenregeling)
- Anciënniteit
- Doorlopende arbeidsovereenkomst
Wat als de functie is verdwenen?
In uitzonderlijke gevallen, bijvoorbeeld bij een reorganisatie, kan het voorkomen dat de functie van de werkneemster tijdens het verlof is komen te vervallen. In dat geval moet je als werkgever een passende vervangende functie aanbieden. Kun je dit niet? Dan gelden de normale regels voor ontslag wegens bedrijfseconomische redenen.
Wat Pascal-AI voor jou kan betekenen
Zwangerschapsverlof raakt aan veel onderdelen van het arbeidsrecht: van de arbeidsvoorwaarden die je afspreekt tot de manier waarop je dit vastlegt in je personeelshandboek. Pascal-AI is een AI-assistent die je helpt bij arbeidsrechtelijke vragen. Met deze AI-assistent kan je controleren wat de rechten en plichten zijn bij zwangerschapsverlof. Daarnaast kun je Pascal-AI inzetten voor het opstellen van brieven en documenten, zoals de bevestiging van het verlof, de aanvraag voor WAZO-uitkering bij het UWV, of de planning van de terugkeer na het verlof.
Veelgestelde vragen
Hoeveel weken zwangerschapsverlof heeft een werkneemster?
Een werkneemster heeft recht op minimaal 16 weken zwangerschaps- en bevallingsverlof in totaal. Dit bestaat uit 4 tot 6 weken voor de bevalling en minimaal 10 weken na de bevalling. Bij een meerlingzwangerschap kan het verlof eerder ingaan.
Krijgt de werkneemster 100% loon tijdens zwangerschapsverlof?
Tijdens zwangerschapsverlof ontvangt de werkneemster een WAZO-uitkering van 100% van het dagloon via het UWV, tot het maximumdagloon (€283,23 per dag in 2026). Werkgevers kunnen ervoor kiezen om bovenwettelijk door te betalen als dit is vastgelegd in de cao of arbeidsovereenkomst.
Mag ik een zwangere werkneemster ontslaan?
Nee, tijdens de zwangerschap, het zwangerschaps- en bevallingsverlof, en gedurende zes weken na werkhervatting geldt een opzegverbod. Uitzonderingen zijn er alleen bij ernstig verwijtbaar handelen of volledige bedrijfsbeëindiging. In deze gevallen moet je toestemming vragen aan het UWV of een ontbinding aanvragen bij de kantonrechter.